Partnerimle mi, Onun Ailesiyle mi Evliyim?

Hafta sonu için kendi planlarını yapmışlardır. Cuma akşamı telefon gelir: Partnerinin ailesi pazar günü onları bekliyordur. Davet gibi söylenen şeyin reddedilemeyeceği kısa sürede anlaşılır. Biri “Bu bizim kararımız olmalı,” derken diğeri “Aileme ne söyleyeceğim?” diye cevap verir. Tartışma pazar yemeğinden çıkar, kimin hayatında kimin önce geldiğine dönüşür.

Bir ilişki iki kişi arasında kurulur; fakat hiçbir çift bütünüyle iki kişiden oluşmaz. Her partner beraberinde ailesinden öğrendiği yakınlık biçimlerini, görevleri, sadakatleri ve sınır anlayışını getirir. Evlilik veya kalıcı birliktelik, özellikle aile bağlarının güçlü olduğu kültürlerde, iki bireyin yanında iki akrabalık sisteminin de karşılaşmasıdır.

Aileye bağlılık neden eşe karşı olmak gibi yaşanır?

Bir kişi için ailesinin çağrısına gitmek sevgi ve vefa göstergesidir. Diğer partner için aynı davranış, ortak karar alanının sürekli ihlal edilmesi anlamına gelebilir. İkisi de olaya kendi öğrendiği aile dilinden bakar. Biri “Aile geri çevrilmez” ilkesini, diğeri “Yetişkin çift kendi kararını verir” ilkesini doğal kabul eder.

Bu çatışma kolayca kişiselleşir. Sınır isteyen kişi “aileni sevmiyorsun” diye, ailesine bağlı kalan kişi ise “büyüyememiş” veya “annesine bağımlı” diye tanımlanabilir. Oysa sorun çoğu zaman sevginin miktarı değil, sadakatlerin nasıl düzenleneceği konusunda ortak bir anlaşmanın bulunmamasıdır.

Evlilik aynı zamanda bir akrabalık geçişidir

Antropolojide evlilik yalnızca romantik bağ olarak değil, aileler ve topluluklar arasında yeni ilişkiler kuran bir yapı olarak da ele alınır. Modern şehir yaşamında eş seçimi daha bireysel görünse bile bayramlar, bakım sorumlulukları, para, çocuk yetiştirme ve yaşlı ebeveynlerle ilişkiler iki aileyi yeniden masaya getirir.

Orbuch ve arkadaşlarının 16 yıllık boylamsal çalışması, köken aile ve kayın aileyle kurulan bağların evlilik istikrarıyla ilişkisinin cinsiyet ve toplumsal bağlama göre farklılaşabildiğini gösterdi. Daha yeni araştırmalar da eşlerin kayın aile ilişkilerini birbirinden farklı algılamasının evlilik istikrarı açısından önemli olabileceğini düşündürüyor. Buradan “Kayın aileyle yakın olmak iyi” ya da “uzak durmak gerekir” gibi tek bir kural çıkmaz. Kritik nokta, çiftin bu ilişkilerin anlamı ve sınırları konusunda ne kadar uyumlu olduğudur.

Sınır duvar değildir

Aile sınırı koymak, köken aileyi değersizleştirmek veya ilişkiyi onlardan koparmak anlamına gelmez. Sınır, kimin hangi kararı vereceğini belirler. Ziyaret teklif edilebilir; çiftin programı onlar adına kesinleştirilemez. Aile fikir söyleyebilir; çocuk yetiştirme, para veya ev düzeninde son karar çifte ait olur. Yardım alınabilir; yardım karşılığında sınırsız söz hakkı verilmek zorunda değildir.

Sağlıklı sınırın dili de önemlidir. Partneri ailesinin karşısında yalnız bırakıp “Sen söyle” demek, onu iki aidiyet arasında sıkıştırabilir. Çoğu durumda kendi ailesine sınırı kişinin kendisinin koyması daha koruyucudur: “Pazar gelemiyoruz” demek ile “Eşim gelmek istemiyor” demek aynı sınırı kurmaz. İkinci cümle partneri sorunun kaynağı hâline getirir.

Sorun gerçekten aile mi, çiftin ittifakı mı?

Bazen kayın aile görünür çatışma alanıdır; asıl güçlük çiftin karar alırken birbirini koruyamamasıdır. Aileden gelen her talep tartışma yaratıyorsa yalnızca talebi değil, çiftin içindeki ittifakı konuşmak gerekir. “Ailelerimiz ne kadar hayatımızda olsun?” sorusundan önce “Bir karar verirken birbirimizin yanında olduğumuzu nasıl göstereceğiz?” sorusu gelebilir.

Şu alanlarda açık anlaşmalar yararlı olabilir: habersiz ziyaretler, tatiller ve bayramlar, maddi yardım, çocuk bakımında söz hakkı, aile içi özel bilgilerin paylaşılması ve yaşlı ebeveynlere bakım. Bu konuşmalar kriz anında değil, henüz talep gelmemişken yapılırsa savunma daha az olur.

Partnerinizle birlikte olduğunuzda onun ailesi hayatınızdan kaybolmaz. Fakat ilişkinizin üçüncü bir kişi tarafından yönetilmesi de kaçınılmaz değildir. Olgun çift bağı, aileleri silmekle değil; onlara yer verirken çiftin karar merkezini koruyabilmekle kurulur.