Seks İstemediğimde Partnerimi Reddetmiş mi Oluyorum?

Partneri yaklaşınca bir an geriliyor. Onu sevmediğinden değil; o akşam bedeni dinlenmek istiyor. “Bugün istemiyorum,” dediğinde karşısındaki sessizleşiyor. Birkaç dakika sonra kendisini yalnızca seks istemediği için değil, sevdiği insanı değersiz hissettirmiş gibi suçlu buluyor.

Yakın ilişkilerde cinsel bir teklife verilen “hayır”, kolayca daha büyük bir cümleye çevrilebilir: “Seni istemiyorum”, “Artık çekici değilsin” veya “İlişkimizde bir sorun var.” Oysa belirli bir anda seks istememek ile partneri bir insan olarak reddetmek aynı şey değildir. Bu ikisi birbirine dönüştüğünde hem hayır demek zorlaşır hem de yakınlık bir sınava dönüşür.

Cinsel istek sabit bir miktar değildir

İstek; uyku, stres, hormonlar, kullanılan ilaçlar, beden algısı, ilişki içindeki gerilim, bakım sorumlulukları ve kişinin o anki güven duygusundan etkilenir. Uzun ilişkilerde partnerlerin istek düzeylerinin her zaman eşit olması beklenemez. Araştırmalarda “cinsel istek farklılığı” olarak ele alınan bu durum, çiftlerin sık karşılaştığı bir deneyimdir.

Burada çoğu zaman sorun farklılığın kendisinden çok ona verilen anlamdır. Daha sık isteyen partner, “İstenmiyorum” sonucuna varabilir. Daha az isteyen partner ise “Onu sürekli hayal kırıklığına uğratıyorum” diye düşünebilir. Böylece biri talep ettikçe diğeri baskı hisseder; diğeri geri çekildikçe ilk partner daha fazla güvence arar. Başlangıçta yalnızca zamanlamaya ait olan fark, ilişkinin tamamını yorumlayan bir döngüye dönüşür.

Arzu her zaman başlangıçta ortaya çıkmaz

Cinsel isteğin mutlaka etkinlikten önce, kendiliğinden beliren güçlü bir dürtü olması gerektiği düşünülür. Rosemary Basson’ın geliştirdiği cinsel yanıt modeli ise bazı insanlarda arzunun yakınlaşma ve uyarılmanın ardından oluşabildiğini anlatır. Kişi başlangıçta yoğun bir istek hissetmeyebilir; güvenli ve baskısız bir temasın içinde arzusu gelişebilir.

Fakat “istek sonradan gelebilir” bilgisi, kişinin hayırını geçersizleştirmek için kullanılamaz. Merakla açık olmak başka, kaybetme korkusu veya suçluluk nedeniyle razı olmak başkadır. Bedensel yakınlığın güvenli kalabilmesi için kişi fikrini değiştirme özgürlüğüne de, istemediği yerde durma hakkına da sahip olmalıdır.

Partnerin ihtiyacını önemsemek, kendinden vazgeçmek değildir

Araştırmalar partnerinin cinsel ihtiyaçlarını önemsemeye istekli olmanın ilişki doyumuyla bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Ancak burada kritik bir ayrım var: İhtiyaca duyarlılık, yalnızca seks talebine “evet” demek değildir. Bazen partnerin yakınlık ihtiyacını görmek; sarılmak, konuşmak, başka bir zaman belirlemek veya reddedilme duygusunu küçümsemeden dinlemek anlamına gelir. Aynı duyarlılık, partnerin o an seks istememe ihtiyacını da kapsar.

Sağlıklı karşılıklılıkta iki tarafın öznesi korunur. Birinin arzusu diğerinin bedeni üzerinde hak yaratmaz; diğerinin hayırı da ilk kişinin üzülmesini yasaklamaz. Duygular konuşulabilir, fakat karar baskıyla değiştirilemez.

“Hayır”ın nasıl duyulduğu ilişkinin geçmişiyle ilgilidir

Bir ret yalnızca o gecenin içinde yaşanmaz. Daha önce uzun süre dokunulmamış, aldatılmış veya sürekli eleştirilmiş biri için daha ağır bir anlam taşıyabilir. Diğer tarafta ise geçmişte sınırları dikkate alınmamış biri, küçük bir ısrarı bile tehdit gibi hissedebilir. Bu nedenle çiftlerin tartıştığı şey bazen seks değil, görülme ve güvende kalma biçimleridir.

Bu konuşmayı yatağın kenarında ve reddedilmenin hemen ardından yapmak çoğu zaman zordur. Daha sakin bir zamanda şu ayrımlar kurulabilir: “Sana duyduğum sevgiyle şu anki isteğim aynı şey değil”; “Hayırını kabul ediyorum ama bende neye dokunduğunu anlatmak istiyorum”; “Yakınlığımızı yalnızca seksin olup olmamasıyla ölçmek istemiyorum.”

Bir hayırın ardından ilişkinin sıcak kalabilmesi mümkündür. Küçük bir temas, açık bir zamanlama veya sevginin sözel olarak ifade edilmesi, hayırı pazarlığa çevirmeden bağı koruyabilir. Ama bunlar zorunlu telafiler değildir; iki kişinin birlikte geliştireceği bir ilişki dilidir.

Seks istemediğimizde bazen partnerimiz gerçekten üzülür. Onun üzülmesi, yanlış yaptığımızın kanıtı değildir. Yakınlık, her talebin karşılanmasıyla değil; arzunun da sınırın da ilişki içinde güvenle söylenebilmesiyle derinleşir.