İzlediğim Pornolar Gerçekte Ne İstediğimi Gösterir mi?

Gece herkes uyuduktan sonra telefonunda bir video açıyor. Görüntü ilgisini çekiyor; bedeni karşılık veriyor. Video bittikten sonra ise merakın yerini huzursuzluk alıyor: “Bunu izlediysem, demek ki gerçekte de bunu istiyorum.” Bazen bu soru daha da ağırlaşıyor: “Bu görüntü benim kim olduğum hakkında ne söylüyor?”

Pornografi söz konusu olduğunda insanlar çoğu zaman izledikleri içerikle gerçek hayattaki istekleri arasında doğrudan bir eşitlik kurar. Oysa bir görüntünün uyarıcı gelmesi, o sahnenin yaşanmasını istediğimiz, değerlerimizle uyumlu bulduğumuz veya gerçek hayatta bize iyi geleceği anlamına gelmez. İzlenen şey bir ipucu olabilir; fakat tek başına bir itiraf değildir.

Uyarılmak, istemek ve seçmek aynı şey değildir

Cinsel deneyimde en az üç farklı katman bulunur: bedenin bir uyarana verdiği tepki, kişinin öznel olarak ne arzuladığı ve gerçek hayatta neyi seçmek istediği. Bu katmanlar bazen örtüşür, bazen birbirinden ayrılır. Bir sahne bedensel uyarılma yaratabilir; kişi buna rağmen sahneyi gerçek yaşamına taşımak istemeyebilir.

Bu ayrım yalnızca pornografiye özgü değildir. Korku filmi izlerken bedeni gerilen biri gerçekten kovalanmak istemez. Tehlikeli bir yüksekliğin görüntüsü kalp atışını hızlandırabilir; bu, kişinin oradan atlama arzusu taşıdığını göstermez. Cinsel uyaranlar daha mahrem olduğu için, bedensel tepki kolayca kimlik ve niyet beyanı gibi yorumlanır.

Christian Joyal ve arkadaşlarının cinsel fanteziler üzerine yaptığı geniş araştırma da insanların düşündüğünden çok daha çeşitli senaryolar hayal edebildiğini gösteriyor. Bir fantezinin varlığı, onun eyleme geçirilmek istendiği anlamına gelmiyor. Fantezi, sonuçların ve gerçek insanların bulunmadığı zihinsel bir alan; gerçek cinsellik ise rıza, güvenlik, beden, ilişki ve sorumluluk içeriyor.

Bazen aranan şey sahnenin kendisi değildir

Pornografi kullanma nedenlerini inceleyen Bőthe ve arkadaşları; cinsel haz ve merakın yanında fantezi, stres azaltma, duygudan uzaklaşma, can sıkıntısını giderme, cinsel doyumsuzluk ve kendini keşfetme gibi farklı motivasyonlar belirledi. Aynı içerik iki kişi tarafından tamamen farklı nedenlerle izlenebilir. Hatta aynı kişi, farklı günlerde aynı videoya farklı ihtiyaçlarla yönelebilir.

Bu nedenle yalnızca “Ne izliyorum?” sorusu çoğu zaman yetersizdir. “Bu içerikte beni çeken ne?”, “Bunu daha çok hangi duygudayken açıyorum?” ve “Sahnenin kendisini mi, yoksa bana hissettirdiği şeyi mi arıyorum?” soruları daha açıklayıcı olabilir.

Örneğin kontrolün bırakıldığı bir sahne, gerçek hayatta kontrol edilmek istemekten çok, sürekli sorumluluk taşımaktan yorulmuş olmanın karşılığı olabilir. Güç içeren bir görüntü, güç uygulanmasını istemekten değil, yoğunluk ve kesinlik arzusundan beslenebilir. Yabancılarla ilgili bir fantezi, mevcut partneri istememek yerine sonuçsuz yeniliğin yarattığı uyarımı taşıyabilir. Bunlar olası yorumlardır; herkes için geçerli hazır çeviriler değildir.

Ekran, arzuyu yalnızca yansıtmaz; onu biçimlendirebilir

Pornografiyi zihnin içindekileri gösteren tarafsız bir ayna gibi düşünmek de eksik kalır. Dijital içerik aynı zamanda dikkati yenilik, hız ve yoğunluk üzerinden yönlendiren bir ortamdır. Bir kişinin zaman içinde daha farklı veya daha güçlü uyaranlara yönelmesi, gizli ve değişmez bir “gerçek benliğin” ortaya çıkması demek değildir. Merak, alışma, öneri sistemleri ve ulaşılabilirlik de seçimleri etkiler.

Bu yüzden izleme geçmişini kişiliğin değişmez haritası gibi okumak yerine bir etkileşim olarak görmek daha gerçekçidir: Kişi içeriği seçer, içerik de zamanla neyin dikkat çekici geldiğini etkileyebilir. Burada önemli olan yalnızca sıklık değil; kullanımın işlevsellik, ilişki, cinsel doyum ve kişinin kendi değerleri üzerindeki etkisidir.

Asıl mesele bazen içerikten sonra başlayan yargıdır

Pornografi sonrasında yaşanan yoğun sıkıntı her zaman içerikten kaynaklanmaz. Kişinin cinselliğe ilişkin ahlaki inançları ile davranışı arasındaki uyuşmazlık da utanç ve “kontrolümü kaybettim” hissini büyütebilir. Bu, yaşanan güçlüğü önemsizleştirmez; fakat sorunun yalnızca izlenen sahneye bakılarak anlaşılamayacağını gösterir.

İzleme davranışı istemeden tekrar ediyor, günlük işlevleri bozuyor, ilişkide gizlilik ve çatışma yaratıyor ya da kişinin rızaya dayalı gerçek cinselliğe katılımını belirgin biçimde etkiliyorsa mesele daha kapsamlı ele alınabilir. Buna karşılık yalnızca alışılmadık bir içerikten etkilenmek, tek başına bir bozukluğun veya gizli arzunun kanıtı değildir.

Belki de sorulması gereken soru “Bu görüntü benim gerçekte kim olduğumu ele veriyor mu?” değildir. Daha yararlı soru şudur: “Bu görüntü şu anda hangi merakıma, duyguma veya ihtiyacıma temas ediyor; ben bununla gerçek yaşamımda ne yapmak istiyorum?” İnsanı tanımlayan yalnızca karşısına çıkan uyaran değil, o uyaranla kurduğu bilinçli ilişkidir.