Eski Partnerimi Unutmak İsterken Neden Sürekli Profiline Bakıyorum?

Telefonu eline aldığında bunu yapmamaya karar vermiştir. Yine de birkaç dakika sonra eski partnerinin profilini açar. Yeni bir fotoğraf var mı, kimi takip etmiş, mutlu görünüyor mu? Baktığı anda kısa bir rahatlama hisseder; biraz sonra ise ayrılık yeniden olmuş gibi içi sıkışır.

Eski partnerin profilini kontrol etmek çoğu zaman “Hâlâ onu seviyorum” diye açıklanır. Sevgi veya özlem bunun bir parçası olabilir; fakat davranış yalnızca duygunun büyüklüğünü göstermez. Belirsizliği azaltma çabası, alışkanlık, kendini karşılaştırma, umut arama ve kaybedilen bağın hâlâ erişilebilir görünmesi de bu döngüyü sürdürebilir.

Ayrılık dijital dünyada tamamlanmaz

Geçmişte bir ayrılığın ardından karşımızdakine dair yeni bilgi çoğunlukla ortak çevreden tesadüfen gelirdi. Bugün ise kişinin günlük yaşamına birkaç dokunuşla ulaşmak mümkün. İlişki bitse bile bilgi akışı bitmeyebilir. Böylece fiziksel yokluk ile dijital varlık aynı anda yaşanır.

Tara Marshall’ın eski partneri Facebook üzerinden izleme üzerine yaptığı araştırmada, profil takibi daha yüksek ayrılık sıkıntısı, özlem ve olumsuz duygularla; daha düşük kişisel gelişimle ilişkili bulundu. Bu çalışma neden-sonuç ilişkisini tek başına kanıtlamaz. Daha çok acı çeken kişiler daha fazla kontrol ediyor olabilir; kontrol etmek de acının yatışmasını zorlaştırabilir. Büyük olasılıkla iki yön birbirini besler.

Bilgi neden rahatlatmıyor?

Kontrol etmeden önce zihin bir belirsizlik yaşar: “Acaba ne yapıyor?” Profil açıldığında bu belirsizlik kısa süreliğine azalır. Yeni bir şey bulunmasa bile kişi “baktım ve biliyorum” hissi kazanır. Bu kısa rahatlama davranışın tekrar edilmesini öğretir.

Fakat sosyal medya kesinlik sağlamaz. Gülümseyen bir fotoğraf mutlu bir hayatın, yeni bir takip sadakatsizliğin, paylaşım yapmamak ise üzüntünün kanıtı değildir. Her bakış yeni yorumlar üretir. Böylece kişi cevap bulmak için girdiği yerden daha fazla soruyla çıkar.

Orpheus neden arkasına baktı?

Orpheus, Eurydike’yi ölüler ülkesinden çıkarırken tek bir koşula uymalıdır: Yeryüzüne varana kadar arkasına bakmamak. Tam sona yaklaşırken kuşkuya dayanamaz ve döner. Baktığı anda Eurydike’yi yeniden kaybeder.

Bu anlatı, eski partnere bakmanın ahlaki olarak yanlış olduğunu söylemez. Daha çok kaybın içinde kesinlik arzusunun ne kadar güçlü olabileceğini gösterir. Orpheus sevmediği için değil, hâlâ orada olduğundan emin olmak istediği için bakar. Fakat görmek, kaybı geri çevirmek yerine onu yeniden yaşatır.

Kişi bazen eski partnerini değil, kendi yerini arar

Profil kontrolü “O nasıl?” sorusunun yanında “Bensiz nasıl?”, “Yerime biri geldi mi?” ve “Bizim ilişki onun için ne kadar önemliydi?” sorularını da taşır. Başkasının paylaşımlarından kendi değerine ilişkin bir sonuç çıkarmaya çalışmak ise kişiyi kontrol edemediği bir ölçüm sistemine bağlar.

Özellikle ayrılık kişinin kimlik duygusunu sarsmışsa, eski partnerin hayatını izlemek ortak hikâyeyle teması sürdürür. Acı verse de tanıdık bir bağ, bütünüyle belirsiz bir gelecekten daha güvenli gelebilir.

Bakmamayı yasaklamak yerine döngüyü anlamak

Yalnızca “Kendine hâkim ol” demek çoğu zaman yeterli değildir. Önce davranışın hangi anlarda ortaya çıktığı görülebilir: Yalnızlıkta mı, gece mi, yeni biriyle görüştükten sonra mı, değersiz hissedildiğinde mi? Bakmadan hemen önce beklenen şey ve baktıktan sonra oluşan duygu not edilebilir.

Bildirimleri kapatmak, hesabı sessize almak veya erişimi zorlaştırmak irade zayıflığı değil, sürekli tetiklenen bir alışkanlığın çevresini düzenlemektir. Ortak çocuk, iş veya zorunlu temas varsa tam kopuş mümkün olmayabilir; bu durumda hangi dijital temasın gerekli, hangisinin yarayı açık tuttuğu ayrıştırılabilir.

Eski partnerin profilinde aranan cevap çoğu zaman orada değildir. İyileşme, bir daha hiç merak etmemek değil; merak geldiğinde kaybı yeniden sahnelemek zorunda kalmamaktır. Arkaya bakma isteği insani olabilir. Yine de her bakışın bizi nereye götürdüğünü fark etmek mümkündür.