Birlikte çıktıkları tatilden onlarca fotoğraf var. Partneri manzarayı, yemeği ve oteli paylaşıyor; fakat ikisinin birlikte olduğu hiçbir kareyi koymuyor. Bunu fark eden kişi önce önemsememeye çalışıyor. Sonra aklına aynı soru takılıyor: “Beni neden saklıyor?”
Sosyal medyada bir ilişkiyi göstermemek tek başına ilgisizliğin, utancın veya sadakatsizliğin kanıtı değildir. Bazı insanlar özel hayatlarını çevrimiçi ortama taşımayı sevmez. Bazıları ilişkisini korumanın yolunu görünürlüğü azaltmakta bulur. Bazıları ise gerçekten seçeneklerini açık tutmak, belirli kişilerden ilişkiyi gizlemek veya partnerini kamusal kimliğinin dışında bırakmak isteyebilir. Aynı davranış farklı niyetler taşıyabilir.
Görünürlük neden bu kadar anlamlı hâle geldi?
Sosyal medya yalnızca hayatı anlattığımız bir yer değildir; başkalarının bizi nasıl göreceğini düzenlediğimiz bir sahnedir. İlişkiyi profilde görünür kılmak, çevreye “Ben bu bağın içindeyim” demenin yeni yollarından biri oldu. Bu nedenle hiç görünmemek yalnızca paylaşım tercihi değil, kamusal olarak tanınmama hissi yaratabilir.
Emery ve arkadaşlarının Facebook üzerinde yürüttüğü çalışmalar, ilişki görünürlüğünün bağlanma örüntüleriyle ilişkili olabildiğini gösterdi. Bağlanma kaygısı daha yüksek olan kişiler ilişkilerini daha görünür kılmaya yönelebilirken, kaçınma eğilimi görünürlüğün azalmasıyla bağlantılıydı. Ancak bu bulgular bir kişinin profilinden bağlanma biçimi teşhis etmeyi mümkün kılmaz. Sosyal medya kullanımı kuşak, meslek, güvenlik, kültür ve kişisel mahremiyet tercihinden de etkilenir.
Mahremiyet ile gizlenmek arasındaki fark
Mahremiyet, çiftin kendi isteğiyle bazı alanları dışarıya kapatmasıdır. Gizlenmek ise çoğu zaman taraflardan birinin ilişkinin varlığının bilinmesini istememesi ve diğerinin bu karara razı olmak zorunda kalmasıdır. Dışarıdan ikisi de “paylaşmamak” gibi görünür; içeriden hissettirdikleri farklıdır.
Şu ayrımlar önemlidir: Partner genel olarak özel hayatını mı paylaşmıyor, yoksa yalnızca sizi mi göstermiyor? Yakın çevresi ilişkinizi biliyor mu? Birlikte çekilen fotoğraflardan özellikle kaçınıyor mu? Bu konuda konuşulduğunda sınırını anlaşılır biçimde anlatıyor mu, yoksa sizi küçümseyip konuyu kapatıyor mu?
Bir kişi hiç fotoğraf paylaşmadan ilişkisine açıkça sahip çıkabilir. Diğeri her gün çift fotoğrafı yayımlayıp özel yaşamda bağa çok az yatırım yapabilir. Dijital görünürlük ilişkinin bir işaretidir; ilişkinin kendisi değildir.
Janus’un iki yüzü
Roma mitolojisindeki Janus, biri geçmişe diğeri geleceğe bakan iki yüzüyle geçişlerin ve kapıların tanrısıdır. Sosyal medya da ilişkilere iki yüzlü bir alan açar: İçeride yaşanan bağ ve dışarıya sunulan görüntü. Bu ikisi birbirinin tamamen aynısı olmak zorunda değildir. Sorun, aralarında konuşulamayacak kadar büyük bir fark oluştuğunda başlar.
Kimi çift için birlikte fotoğraf paylaşmak aidiyet ve gurur taşır. Kimi çift için ilişkinin başkalarının bakışına açılması rahatsız edicidir. Evrensel doğru bir paylaşım miktarı yoktur. Ancak taraflardan biri görünürlükle güven ararken diğeri görünmezlikle özgürlük arıyorsa, kavga fotoğrafın kendisinden daha derin bir ihtilafı gösterir.
Paylaşım talebinin altında ne var?
“Beni paylaş” talebi bazen bir fotoğraftan çok tanınma ihtiyacıdır: “Hayatında bana açık bir yer verdiğini görmek istiyorum.” Buna karşılık “Paylaşmak istemiyorum” cümlesi de her zaman reddetme değildir: “Özel hayatım üzerinde söz sahibi olmak istiyorum” anlamına gelebilir.
Konuşmayı “Seven insan paylaşır” veya “Güvenen insan buna ihtiyaç duymaz” hükümlerinden çıkarmak gerekir. Bunun yerine şu sorular sorulabilir: “Paylaşılmamak bende hangi korkuyu uyandırıyor?”, “Çevrimiçi görünürlük senin için neden rahatsız edici?”, “İlişkimizin varlığını sosyal medya dışında nasıl sahipleniyoruz?”
Bir ilişkinin ekranda bulunmaması, onun gerçek hayatta bulunmadığını göstermez. Fakat kişi partnerinin hayatında sürekli siliniyor, tanıştırılmıyor ve belirsiz bırakılıyorsa, mesele artık yalnızca mahremiyet değildir. Anlamı belirleyen fotoğraf sayısı değil; ilişkinin içeride ne kadar açık, karşılıklı ve tanınmış olduğudur.
Bilimsel Atıflar
- Emery, L. F., Muise, A., Dix, E. L., & Le, B. (2014). Can you tell that I’m in a relationship? Attachment and relationship visibility on Facebook. Personality and Social Psychology Bulletin, 40(11), 1466–1479. https://doi.org/10.1177/0146167214549944
- Saslow, L. R., Muise, A., Impett, E. A., & Dubin, M. (2013). Can you see how happy we are? Facebook images and relationship satisfaction. Social Psychological and Personality Science, 4(4), 411–418. https://doi.org/10.1177/1948550612460059
- Toma, C. L., & Choi, M. (2015). The couple who Facebooks together, stays together: Facebook self-presentation and relationship longevity among college-aged dating couples. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 18(7), 367–372. https://doi.org/10.1089/cyber.2015.0060